genetyka ryb


Rozmna瘸nie ryb...

Z regu造 ryby rozmna瘸j si sk豉daj帷 ikr. Zap這dnienie nast瘼uje poza organizmem samicy, gdy po z這瞠niu jaj samiec polewa ikr nasieniem. U wi瘯szo軼i gatunk闚 ryb rozw鎩 jaj a do momentu wyl璕u odbywa si bez udzia逝 rodzic闚. Zazwyczaj samce swym wygl康em nie r騜ni si zbytnio od samic, nie mo積a ich wcale odr騜ni lub jest to bardzo trudne. W okresie godowym u wielu gatunk闚 ryb nast瘼uj jednak zmiany ubarwienia, a u niekt鏎ych gatunk闚 zmienia si r闚nie kszta速 cia豉. υsosiowate (這sosie, trocie i pstr庵i), a tak瞠 inne gatunki ryb, np. cierniki, przybieraj wspania貫, rzucaj帷e si w oczy ubarwienie, tak 瞠 m闚i si, i s w szacie godowej. U samc闚 ryb 這sosiowatych dolna szcz瘯a ro郾ie i zakrzywia si hakowato ku g鏎ze. Mo積a te zmiany obserwowa r闚nie u mleczak闚 pstr庵闚 (tak nazywa si samce), jednak nie s one tak du瞠 jak u 這sosia. W okresie tar豉 tak瞠 u samc闚 innych gatunk闚 ryb (np. u p這ci) pojawia si przewa積ie w okolicy g這wy biala, ospowata wysypka. Gruze趾i wygl康aj jak ma貫, bia貫, zw篹aj帷e si ku g鏎ze pere趾i i s bardzo twarde. Przypuszcza si, 瞠 dzi瘯i nim podczas sk豉dania jaj i ich zap豉dniania zwi瘯sza si wzajemna styczno嗆 ryb. U samicy r騜anki w okresie tar豉 pok豉de趾o przybiera posta d逝giej rurki, za pomoc kt鏎ej jaja sk豉dane s pojedynczo do jamy skrzelowej r騜nych gatunk闚 s這dkowodnych ma鹵y. Samiec przybiera w tym czasie wspaniale l郾i帷, r騜owofioletow szat godow. Szereg gatunk闚 ryb wykazuje drugorz璠owe cechy p販iowe, kt鏎e zaznaczaj si nie tylko w okresie tar豉, lecz s widoczne w okresie ca貫go ich 篡cia. Nale膨 do tych gatunk闚 liny i 郵izy, kt鏎ych samce maj silnie powi瘯szone p貫twy brzuszne. U samca lina zewn皻rzny promie tych p貫tw jest przy tym silnie pogrubiony. Drugorz璠n cech p販iow s pojedyncze 逝ski znajduj帷e si na p貫twie brzusznej samca 郵iza. Innym przyk豉dem sta貫go dymorfizmu p販iowego jest powi瘯szona, o brunatnoczerwonym rysunku, p貫twa grzbietowa samca lipienia, ulubione w璠karskie trofeum, zwane potocznie flag. Organy p販iowe (gonady) s u ryb m這dych, przed osi庵ni璚iem dojrza這軼i p販iowej oraz poza okresem tar豉, bardzo ma貫. Znacznie powi瘯szaj si one z chwil osi庵ni璚ia przez ryby dojrza這軼i p販iowej i zbli瘸nia si pory tar豉. U samc闚 produkuj one nasienie, "mleczko", u samic -jaja, czyli "ikr", zale積ie od gatunku o r騜nej wielko軼i i liczbie. W pe軟i rozwini皻e gonady mieszcz si w jamie cia豉 z lewej i prawej strony. S parzyste i wygl康aj jak dwa nabite, spr篹yste, pod逝積e worki. U samic s to jajniki, u samc闚 za j康ra. U samicy okonia obydwa jajniki 陰cz si w jeden. O tym, w jakim wieku ryby uzyskuj dojrza這嗆 p販iow, decyduj warunki 篡ciowe. Zazwyczaj samce dojrzewaj wcze郾iej od samic. Liczba jaj sk豉danych przez samic zale篡 od gatunku i wielko軼i ryby. l tak samica r騜anki sk豉da 陰cznie oko這 40 jaj. W przeciwie雟twie do niej samica karpia sk豉da oko這 150000-250000 ziaren ikry na jeden kilogram wagi swego cia豉. S to jednak ekstremalne przyk豉dy. Regu陰 jest, 瞠 im bardziej dost瘼ne jest miejsce sk豉dania ikry - a wiele ryb sk豉da ikr, kt鏎a swobodnie unosi si w wodzie - tym bardziej nara穎na jest ona na niebezpiecze雟two. Liczba jaj musi by wi璚 odpowiednio du瘸, aby pomimo niebezpiecze雟tw rozwin窸a si z niej ilo嗆 wyl璕u zapewniaj帷a utrzymanie gatunku. Do z這瞠nia ikry samice wyszukuj specjalne miejsca, r騜ne dla r騜nych gatunk闚. M闚i si na przyk豉d o miejscach litofilnych i fitofilnych.
Ryby pierwszej grupy (do niej nale篡 r闚nie 這so) uderzeniami trzona ogonowego wykopuj w dnie strumienia jam. Do tej "ko造ski" sk豉daj ikr, zasypuj帷 j nast瘼nie 篤irem. Ikra ryb fitofilnych cz瘰to rozwieszana jest d逝gimi wst璕ami na podwodnych ro郵inach i ga喚ziach. Ikra wielu gatunk闚 - sk豉dana pojedynczo, jak i we wst璕ach - otoczona jest kleist substancj, sprawiaj帷, 瞠 wst璕i trzymaj si razem, a ikra przykleja si do podwodnych ro郵in i przedmiot闚. U niekt鏎ych gatunk闚 (szczupak, oko) wszystkie jaja sk豉dane s jednorazowo. Inne gatunki ryb (wiele gatunk闚 karpiowatych) sk豉daj je w du篡ch odst瘼ach czasu, gdy jaja w jajniku dojrzewaj stopniowo, partiami. Natychmiast, gdy samica z這篡 jaja do wody, samiec podp造wa mo磧iwie blisko do ikry i przep造waj帷 ponad ni polewa j mleczkiem. W szybko p造n帷ych g鏎skich potokach, gdzie rozradzaj si pstr庵i, prawdopodobie雟two zap這dnienia ikry jest jeszcze wysokie i wynosi 80-90%. Niekt鏎e gatunki ryb tr si tylko parami, np. 這sosie, pstr庵i i szczupaki. Inne preferuj tar這 grupowe. Wzdr璕a ch皻nie przy陰cza si do tr帷ych si stad innych gatunk闚 ryb karpiowatych (p這ci, leszczy). St康 powstaj miesza鎍e, kt鏎e najcz窷ciej nie mog si dalej rozmna瘸.
Termin rozpocz璚ia tar豉 zale積y jest od wyst徙ienia odpowiedniej temperatury wody. W okresach o niekorzystnej temperaturze wody tarto mo瞠 si bardzo op騧nia. W takich latach m這de pokolenia bywaj nieliczne. Zale積ie od wymaganej temperatury tar豉 ryby dzielimy na rozradzaj帷e si w okresie jesienno-zimowym, wiosennym i letnim. Od temperatury wody zale篡 r闚nie rozw鎩 zap這dnionych jaj. Zale積ie od gatunku ryby odbywa si on mo瞠 w ci庵u jednego dnia lub ci庵n望 si miesi帷ami.
Czas rozwoju niezb璠ny do tego, aby nast徙i wyl璕 m這dych ryb, mierzony jest stopniodniami (D). Na przyk豉d pstr庵 potokowy potrzebuje 410 D. Oznacza to. 瞠 ikra przy temperaturze wody 5 蚓 potrzebuje oko這 82 dni do wyl璕u. Czas wyl璕ania si ikry okre郵onego gatunku ryby wyliczony jest poprzez podzielenie sumy dziennej temperatury wody w okresie inkubacji przez jej 鈔ednia temperatur. Wy窺za temperatura wody skraca czas inkubacji. W 8 蚓 pstr庵 potokowy wyl璕a si ju po 51 dniach. Je郵i natomiast temperatura jest ni窺za i wynosi 2 蚓, rozw鎩 wyl璕u przeci庵a si do 205 dni. Przyk豉d ten wyja郾ia bezpo鈔edni zale積o嗆 d逝go軼i rozwoju ikry (inkubacji) od temperatury wody. Czas inkubacji niekt鏎ych gatunk闚 ryb w stopniodniach:
• pstr庵 potokowy - 410 D,
• 這so - 410 do 420 D,
• lipie - 200 D,
• sum - 60 do 80 D,
• oko - 120 do 160 D,
• szczupak - 120 do 155 D,
• karp - 60 do 70 D.
Aby nast徙i wyl璕 karpia przy temperaturze 15蚓, potrzeba czterech dni (60 : 15 = 4). Tylko ryby o stosunkowo niedu篡ch rozmiarach opiekuj si potomstwem. Samce ciernika buduj z fragment闚 ro郵in gniazdo, w kt鏎ym ikra jest pilnowana a do chwili wyl璕u. Aby wystarczaj帷a ilo嗆 鈍ie瞠j wody dop造wa豉 do 鈔odka gniazda, samiec wachluj帷 przed wej軼iem p貫twami piersiowymi wywo逝je jej cyrkulacj. 安ie穎 wyklute ryby maj woreczek 鄴速kowy, kt鏎ego zawarto軼i od篡wiaj si w pierwszych dniach 篡cia. Dopiero gdy jego zapasy zostan zu篡te, rozpoczynaj poszukiwania pokarmu w wodzie. M這da ryba z woreczkiem 鄴速kowym nazywana jest larw. Szybko嗆 wzrostu m這dych ryb uzale積iona jest od ilo軼i dost瘼nego pokarmu oraz temperatury wody. Najszybciej rosn ryby do chwili osi庵ni璚ia dojrza這軼i p販iowej. Rosn tak瞠 i p騧niej, lecz znacznie wolniej. Wzrost ryb zale積y jest r闚nie od p鏎 roku; zim rosn wolniej lub zgo豉 wcale, podczas gdy latem przy bogatych zasobach pokarmu i korzystnej temperaturze wody znacznie szybciej. R騜nice szybko軼i wzrostu w r騜nych porach roku zaznaczaj si pier軼ieniami przyrost闚 na 逝skach. Je郵iby wyeliminowa choroby, paso篡ty, drapie積ik闚, w璠karskie i sieciowe po這wy, ryby mog造by 篡 od 5 do ponad 100 lat.
Istnieje 軼is造 zwi您ek pomi璠zy wielko軼i ryby a d逝go軼i jej 篡cia. Przeci皻ny wiek 篡cia r騜nych gatunk闚 ryb wynosi:
• stynki - 5 lat,
• strzebli potokowej - 6,
• w璕orza - 12,
• p這ci - 12,
• lina - 13, sandacza - 14,
• glowacicy - 16,
• pstr庵a potokowego - 30,
• karasia - 30,
• karpia - 40 i wi璚ej,
• jesiotra zachodniego - 72,
• suma - 100 i wi璚ej.
Wiele ryb sp璠za cale 篡cie w jednym rejonie, je郵i nie zostan zmuszone do opuszczenia go wskutek czynnik闚 zewn皻rznych, takich jak obni瘸nie si poziomu wody i wysychanie zbiornika. S jednak gatunki ryb podejmuj帷e dalekie w璠r闚ki do swych miejsc tarliskowych. Niekt鏎e ci庵n na tar這 z morza do w鏚 s這dkich, m.in. 這so, tro w璠rowna i stynka. Zachowanie ich okre郵a si anadromicznym. Inne gatunki, takie jak w璕orz, w璠ruj na tar這 z w鏚 s這dkich do morza. Nazywamy je katadromicznymi. W璕orze sk豉daj ikr w Morzu Sargassowym, znanym lepiej pod nazw Tr鎩k徠a Bermudzkiego. M這de ryby ponownie wracaj do w鏚 s這dkich, podczas gdy wszystkie doros貫 w璕orze gin po tarle. Nie zawsze dzieje si tak u 這sosi europejskich: cz窷 z nich ginie, lecz reszta, cho bardzo po tarle wyczerpana, dociera z powrotem do morza. W璠r闚ki tar這we i przebieg tar豉 這sosi i w璕orzy nie zosta造 jeszcze we wszystkich szczeg馧ach do ko鎍a poznane.




Szkielet, p貫twy i...
P貫twy s逝膨 rybie do utrzymania po膨danej pozycji cia豉, a tak瞠 stanowi narz康 ruchu (p貫twa ogonowa). P貫twa (豉ci雟ka nazwa pinna) jest utworzona z b這niastego fa責u sk鏎y. Jest ona rozpi皻a na rusztowaniu, kt鏎e stanowi kostne lub chrz御tkowe promienie. W zale積o軼i od budowy rozr騜nia si promienie twarde i mi瘯kie. Promie twardy mo瞠 mie posta jednolitego pr皻a, czasem sztywnego, ostrego, ciernistego, czasem za gi皻kiego. Promie mi瘯ki ma przewa積ie budow wyra幡ie poprzecznie cz這nowan (na jego powierzchni s widoczne poziome pr捫ki), jest bardzo elastyczny i cz瘰to na ko鎍u rozszczepiony na kilka pasemek, co nadaje mu kszta速y p璠zelkowate. P貫twy mog by rozpi皻e na promieniach twardych lub wy陰cznie na mi瘯kich. S te takie, kt鏎ych rusztowanie w cz窷ci jest utworzone z twardych, a w cz窷ci z mi瘯kich promieni. Typ promieni i ich liczba w ka盥ej p貫twie s cechami sta造mi dla ka盥ego gatunku lub s zmienne tylko w pewnych w御kich, 軼i郵e okre郵onych granicach. Cecha ta stanowi jeden z podstawowych sposob闚 zaliczania ryby do w豉軼iwego gatunku. W zoologii cecha ta jest zaznaczana w postaci umownych symboli, w kt鏎ych nazwy p貫tw s oznaczane du膨 liter, stanowi帷 pocz徠ek nazwy 豉ci雟kiej ka盥ej p貫twy. Liczb promieni twardych oznacza si cyfr rzymsk, a liczb promieni mi瘯kich - cyfr arabsk. Wyr騜nia si p貫twy nieparzyste (grzbietowa, ogonowa, odbytowa i t逝szczowa) oraz parzyste (p貫twy piersiowe i p貫twy brzuszne). S gatunki ryb, u kt鏎ych wyst瘼uj wszystkie p貫twy, s te takie, u kt鏎ych niekt鏎e z nich zanik造. Na poni窺zym rysunku na przyk豉dzie okonia, podane jest schematyczne po這瞠nie p貫tw i og鏊nie przyj皻e ich oznaczanie.

Przyk豉d:
Oko - Perca fluviatilis
D1 - p貫twa grzbietowa(pina dorsalis)
D2 - p貫twa grzbietowa(pina dorsalis)
C. - p貫twa ogonowa (pina caudalis)
A. - p貫twa odbytowa (pina analis)
V. - p貫twy brzuszne (pina ventralis)
P. - p貫twy piersiowe (pina pectoralis) kr璕os逝p wraz z 瞠brami
ko嗆 podpokrywowa
ko嗆 pokrywowa
ko嗆 mi璠zypokrywowa
ko嗆 przedpokrywowa
promienie b這ny podskrzelowej
ko嗆 przedszcz瘯owa
ko嗆 mi璠zyszcz瘯owa
ko嗆 z瑿owa
ko嗆 sitowa po鈔ednia
ko嗆 czo這wa
oczodo造

S pewne gatunki ryb (np. dorsz, oko), u kt鏎ych wyst瘼uje nie jedna, lecz kilka p貫tw grzbietowych i odbytowych.



ㄆski - tarcza doskona豉...
________________________________________
Cia這 niekt鏎ych tylko gatunk闚 ryb, 篡j帷ych w naszych wodach, nie jest pokryte 逝skami. Mamy tak瞠 kilka gatunk闚 ryb, kt鏎ych cia這 pokrywaj r騜nego kszta速u p造tki, tarczki i guzki kostne. Mog one okrywa szczelnie ca貫 cia這 ryby (np. w篹ynka), wyst瘼owa tylko w kilku wyra幡ych szeregach (np. jesiotr), lub stanowi utwory kostne nieregularnie rozmieszczone na ca貫j powierzchni cia豉 czy te na okre郵onych jego cz窷ciach (np. skarp). Jednak cia這 pozosta貫j znacznej wi瘯szo軼i gatunk闚 ryb jest pokryte 逝skami. U nielicznych z nich 逝ski le膨 w sk鏎ze lu幡o obok siebie (np. w璕orzyca) lub tylko dotykaj si wzajemnie (np. w璕orz). Przewa積ie za s one u這穎ne bardzo regularnie w pod逝積e i poprzeczne szeregi. ㄆski u這穎ne w szeregach zachodz na siebie dach闚kowato w ten spos鏏, 瞠 2/3 powierzchni 逝ski jest pokryte przez 逝sk poprzedzaj帷, a widoczna jest tylko 1/3 ka盥ej z nich. Wyr騜nia si dwa zasadnicze typy 逝sek. Te, kt鏎ych widoczna cz窷 ma kraw璠zie g豉dkie i zaokr庵lone, nazywaj si 逝skami kolistymi (逝ski cykloidalne), te za kt鏎e t powierzchni maj z帳kowan, szorstk w dotyku, s 逝skami grzebykowa tymi (逝ski ktenoidalne). Liczba szereg闚 逝sek na Ciele ryby jest cech sta陰 lub zmieniaj帷 si w granicach okre郵onych dla ka盥ego gatunku. Jest to wi璚 tak瞠 jedna z podstawowych cech wymiernych, kt鏎 mo積a uj望 w pewien wz鏎 liczbowy. Trzeba jednak 逝ski liczy zawsze jedn metod, a nast瘼nie umie odczyta wz鏎 u逝szczenia.


U znacznej wi瘯szo軼i gatunk闚 jest ona widoczna, gdy tworzy j szereg otwork闚, po這穎nych jeden za drugim bezpo鈔ednio w sk鏎ze lub cz窷ciej w 逝skach, le膨cych kolejno za sob w jednym szeregu pod逝積ym. Kanaliki linii bocznej bardzo cz瘰to, u wielu gatunk闚, r騜nie rozga喚ziaj si na g這wie ryby, a czasem tak瞠 przechodz w kilku odga喚zieniach a na p貫tw ogonow. Otworki linii bocznej s uj軼iami zako鎍ze nerwowych specjalnego organu czuciowego ryby, kt鏎y pozwala jej na wyczuwanie nawet bardzo s豉bych pr康闚 wody, dzia豉j帷ych na cia這. Linia boczna ma zwykle regularny przebieg od tylnej kraw璠zi pokrywy skrzelowej (operculum), zaznaczonej na rysunku symbolem op, a do nasady p貫twy ogonowej.
Poprzeczne szeregi 逝sek na ciele ryby oblicza si w豉郾ie wed逝g przebiegu tego odcinka linii bocznej. Jest to pokazane na rysunku, na przyk豉dzie p這ci. Dla p這ci na tym rysunku liczba poprzecznych szereg闚 逝sek wynosi 43. Jak mo積a si 豉two przekona 逝ski w szeregach pod逝積ych nie le膨 r闚no jedna nad drug, lecz w ka盥ym z nich, powy瞠j i poni瞠j linii bocznej s nieco przesuni皻e. To powoduje, 瞠 szeregi pod逝積e le膨 nieco sko郾ie w stosunku do d逝giej osi cia豉 ryby. Te szeregi oblicza si w najszerszym miejscu cia豉 ryby. Liczy si najpierw szeregi po這穎ne nad lini boczn, a nast瘼nie le膨ce pod ni, zawsze sko郾ie, nieco ku ty這wi cia豉. Wyniki liczenia przedstawia si w postaci u豉mka. Liczba umieszczona w liczniku oznacza pod逝積e szeregi 逝sek nad lini boczn, a w mianowniku - pod ni.
A wi璚 dla tej p這ci ca造 wz鏎 u逝szczenia b璠zie mia posta nast瘼uj帷: l.l. 43 8/4. Oznacza to, 瞠 ten osobnik p這ci ma 43 逝ski przebite przez kanaliki linii bocznej i 瞠 na jego ciele tyle w豉郾ie jest poprzecznych szereg闚 逝sek. U豉mek za wskazuje na to, 瞠 u danej p這ci nad lini boczn jest 8 pod逝積ych szereg闚 逝sek a pod ni tylko 4. Nale篡 pami皻a, 瞠 wz鏎 ten jest prawdziwy jedynie dla tego, okre郵onego osobnika p這ci, przedstawionego na powy窺zym rysunku. Dla ca貫go gatunku, w tym przypadku dla p這ci, wz鏎 ten jest szerszy, gdy u poszczeg鏊nych osobnik闚 liczba 逝sek i rz璠闚 waha si. Wz鏎 u逝szczenia dla tego gatunku jest nast瘼uj帷y: l.l. 40-44 7-9/3-4
Oznacza on, 瞠 u r騜nych osobnik闚 tego gatunku mo瞠 by od 40 do 44 poprzecznych szereg闚 逝sek, oraz 瞠 nad lini boczn mo瞠 by od 7 do 9 pod逝積ych ich szereg闚, a pod ni od 3 do 4 takich szereg闚.
U pewnych gatunk闚 (np.: u 郵edzia) na 逝skach nie jest widoczny przebieg linii bocznej. Dla takich gatunk闚 za charakterystyczn cech przyjmuje si liczb 逝sek szeregu pod逝積ego, biegn帷ego wzd逝 osi cia豉 (to znaczy wzd逝 linii przeprowadzonej od szczytowego punktu przeci璚ia paszczy, a do pocz徠ku nasady 鈔odkowego promienia p貫twy ogonowej). W takim przypadku zamiast om闚ionego poprzednio wzoru, podaje si po prostu wynik obliczenia, poprzedzaj帷 go symbolem Squ (od squama - 逝ska). W przypadku 郵edzia wz鏎 u逝szczenia b璠zie mia posta: Squ. 60. Znaczy to, 瞠 wzd逝 osi cia豉 郵edzia znajduje si 60 逝sek.
Wreszcie bywaj takie gatunki ryb (np.: r騜anka), u kt鏎ych linia boczna jest widoczna tylko na kilku 逝skach, po這穎nych np.: bezpo鈔ednio za kraw璠zi pokrywy skrzelowej. Dla takich gatunk闚 obliczenie przeprowadza si tak, jak to podano w poprzednim przyk豉dzie, a wi璚 licz帷 szereg 逝sek po這穎nych wzd逝 osi cia豉, lecz wz鏎 u逝szczenia uzupe軟ia si podaniem liczby 逝sek, na kt鏎ych widoczny jest przebieg linii bocznej. Na przyk豉d dla r騜anki wz鏎 u逝szczenia b璠zie mia posta: Squ. 34-40; l.l. 4-7. Znaczy to, 瞠 wzd逝 osi cia豉 u ryb tego gatunku mo瞠 by od 34 do 40 逝sek, a linia boczna jest widoczna tylko na kilku 逝skach, kt鏎ych liczba mo瞠 wynosi od 4 do 7.
Dla nikt鏎ych gatunk闚 ryb, dla kt鏎ych wzory u逝szczenia zosta造 dok豉dnie obliczone, podano je w opisach do barwnych tablic bezpo鈔ednio za symbolem p貫tw.



Rybim okiem...
________________________________________
Patrz帷 w m皻n to rzeki czy jeziora rodz si powa積e w徠pliwo軼i co do w zdolno軼i ryb do ostrego widzenia. W jaki spos鏏 przy tak ma貫j widoczno軼i mog one dostrzec zdobycz, czy chocia瘺y wroga? Rzeczywi軼ie ryby, kt鏎e 篡j w rzekach, nie widz zbyt daleko; prawie wszystkie ryby s這dkowodne s pod tym wzgl璠em kr鏒kowidzami. Ich zdolno嗆 ostrego widzenia ograniczona jest zwykle do 1-2 metr闚, jednak z pewno軼i rozr騜niaj kontury znajduj帷ych si dalej obiekt闚. Zupe軟ie inaczej przedstawia si natomiast zdolno嗆 widzenia u ich krewniak闚, zamieszkuj帷ych znacznie czystsze, morskie wody. Widz one ju z odleg這軼i 30-50 m. Wa積e jest bowiem, by wobec niemo磧iwo軼i znalezienia miejsca ukrycia, m鏂 odpowiednio wcze郾ie dostrzec wroga, gdy daje to szans ucieczki. St康 te doskonale widz daleko, natomiast prawie nie dostrzegaj tego, co znajduje si w ich najbli窺zym s御iedztwie; rekin nie widzi ryby znajduj帷ej si tu przed nim. Uzyskiwanie zdolno軼i widzenia na bli窺z lub dalsz odleg這嗆 odbywa si u ryb, w przeciwie雟twie do cz這wieka, nie na zasadzie akomodacji soczewki oka, lecz dzi瘯i przesuwaniu soczewki do przodu lub do ty逝. U wi瘯szo軼i kr鏒kowzrocznych ryb kostnych w璠ruje ona do ty逝, poprawiaj帷 nieco mo磧iwo軼i widzenia na odleg這嗆. Soczewka dalekowzrocznego rekina przesuwa si natomiast ku przodowi, co sprawia, 瞠 ogl康ane bliskie obiekty staj si nieco wyra幡iejsze. W por闚naniu z ostro軼i widzenia or豉 przedniego, kt鏎y z wysoko軼i 500 m mo瞠 dostrzec na ziemi mysz, ryby odznaczaj si s豉bym wzrokiem. W swym p造nnym, 篡ciowym 鈔odowisku wykszta販i造 inne, skuteczniejsze narz康y zmys堯w, jednak瞠 zdolno嗆 widzenia potrzebna im jest nawet w oceanicznych g喚binach. W bardzo czystej morskiej wodzie promienie 鈍ietlne docieraj na g喚boko嗆 1100 m, a 鈍iat這 ksi篹yca w pe軟i rozja郾ia wod do g喚boko軼i 600 m. W zwi您ku z tym wiele ryb g喚binowych rozwin窸o specyficzne organy 鈍ietlne odgrywaj帷e w ich 篡ciu wa積 rol. W warunkach 鈔odowiska wodnego funkcje gruczo堯w 透owych zupe軟ie trac swoje znacznie, st康 te gruczo造 te nie wyst瘼uj u ryb. R闚nie bezu篡teczne staj si ochronne funkcje powiek.

Niekt鏎e gatunki, jak np. rekiny, maj na oczach przes這n migawkow, zapobiegaj帷 o郵epianiu ich przez g鏎ne 鈍iat這, co jest wyrazem przystosowania tych ryb do polowa na zdobycz, p造waj帷 w silnie prze鈍ietlonych s這鎍em warstwach wody. O wielko軼i oka ryby decyduje ilo嗆 鈍iat豉, a tak瞠 to, w jakim stopniu jest ono przez ni wykorzystywane. Ryby aktywne w ci庵u dnia oraz przebywaj帷e w pobli簑 powierzchni wody maj mniejsze oczy ni gatunki 篡j帷e w jej g喚bszych warstwach. R闚nie my郵iwi, tacy chocia瘺y jak szczupaki, maj oczy wi瘯sze od oczu swych ofiar. Rozpatruj帷 typowy kulisty kszta速 soczewki oka ryb od strony biologicznej stwierdzamy, 瞠 w warunkach wodnego 鈔odowiska umo磧iwia ona skupienie mo磧iwie du瞠j ilo軼i promieni 鈍ietlnych. Nawet w z造ch warunkach 鈍ietlnych ryba stosunkowo dobrze widzi. Obiektyw aparatu w formie "oka ryby" umo磧iwi wsp馧czesnym fotografikom uzyskiwanie tego, co jest normaln zdolno軼i oczu wi瘯szo軼i ryb; widz wok馧 siebie - to znaczy k徠 ich widzenia wynosi 300.
Jak wi璚 naprawd ryba widzi w璠karza stoj帷ego nad brzegiem? Jego sylwetka wydawa si jej musi niezbyt ostra. Z powodu za豉mywania si przechodz帷ych z powietrza do wody fal 鈍ietlnych obraz ogl康any przez ryb jest zniekszta販ony. Im mniejszy jest k徠 padania promieni, a przedmiot znajduje si ni瞠j nad wod, tym gorzej ryba go widzi, a nawet w og鏊e go nie dostrzega, gdy znajduje si on tu nad wod. Obiekty znajduj帷e si nieco dalej widziane s nieostro. Kolory s wprawdzie rozr騜niane, lecz przy rozmytym obrazie nie ma to praktycznie 瘸dnego znaczenia. Niekt鏎e ryby mog odbiera wra瞠nie 鈍ietlne nie tylko oczami, lecz r闚nie poprzez inne cz窷ci cia豉. U minoga intensywno嗆 nat篹enia 鈍iat豉 rejestrowana jest za pomoc umieszczonych wzd逝 cia豉 receptor闚 linii bocznej. U innych ponad narz康em przyszyszynkowym znajduje si w czaszce pokryte cienk warstw sk鏎y "okienko", przez kt鏎e 鈍iat這czu貫, pa貫czkowate kom鏎ki receptorowe tego narz康u odbieraj bod嬈e 鈍ietlne.